در بخش قبلی تا اون‌جا پيش رفتيم که چگونه سود بانکی بر روی وام باعث مشکلات بعدی شد. اما اين مشکلات تنها بخشی از مشکلات به وجود آمده بودند. سيستم اقتصادی ديگری بر روی سيستم قبلی سوار شد که مشکلات رو حتی پيچيده‌تر کرد. فعاليت اقتصادی وام دادن و دريافت سود بر روی آن به حدی بزرگ بود که بتواند مستقل باشد. نتيجه نيز ظهور تجارت مشتقات اعتباری بود.

به اين ترتيب که توانايی خريد سهام برای اين تجارت ايجاد شد. از محل پول سهام خريداری شده بانک به افراد نيازمند وام می‌داد و سهام‌داران را در سود خود شريک می‌کرد. چون ميزان بازگشت سرمايه بستگی به زمان پرداخت شخص وام گيرنده بود ميزان سود پس گرفته شده يک تابع احتمالی (غير قطعی) بود که شديدا از بد حسابی وام گيرندگان تاثير می‌گرفت؛ به اين ترتيب که هرچه افراد بد حساب‌تر باشند سود سهام‌داران بيش‌تر خواهد بود. سود = ... * بد حسابی * ميزان سهام * ....

فرض کنيد شخصی می‌رود قمار خونه. به دستگاهی می‌رسد، هرچقدر می‌خواهد سرمايه گذاری کند پول می‌ريزد، کليدش رو فشار می‌ده و با توجه به اين‌که چه سه شکلی در کنار هم قرار می‌گيرند ضريبی از پول اوليه به او بازگردانده می‌شود. اين‌جا نيز ميزان برنده بودن قطعی نيست: ميزان برنده بودن = ... * قرار گرفتن اشکال * ميزان پول ورودی * .....

همون طور که می‌بينيد ميان دو پاراگراف اخير شباهت‌های بسياری است فقط نمونه‌ی متغيرها عوض شده. معماری يه چيزه: قمار. سهام‌داران تجارت مشتقات در حقيقت قماربازهايی بودند که بر روی بد حسابی وام گيرندگان شرط می‌بستند. همون طور که گفتم اين تجارت بر روی تجارت قبلی سوار شد (قمار بر روی ربا!!!!) و در نتيجه مستقيما از فراز و نشيب‌های آن متاثر می‌شد. تا قبل بروز مشکل قماربازان می‌بردند، بعد از بروز آن شروع کردند به باختن و داستان هر قماری همين است ..........

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْأَنصَابُ وَالْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (سوره‌ی مبارکه‌ی مائده آيه‌ی ۹۰)
اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، شراب و قمار و بتها و تيرهاى قرعه پليدند [و] از عمل شيطانند. پس، از آنها دورى گزينيد، باشد كه رستگار شويد. (فولادوند)

به نظر می‌رسد، نظام‌های مالی که بر مبنای توليد چيزی نباشد خطرناک هستند (توليد پول بر روی کاغذ) چون به راحتی می‌توانند بازگشتی شوند و استک اورفلو بدهند! در حقيقت توليد چيزی است که آن‌ها را مهار می‌کند. مانند همين هستند فعاليت مخربی که دلال‌ها بر روی اقتصاد می‌گذارند هرچند که دلال بازی به هر حال به يک کالا وابسته است و بيش‌تر از يک حدی نمی‌تواند خطرناک شود.